Saggar-firing en rookton-stoken

 SAGGAR-FIRING

 Deze techniek is gebaseerd op een reductieve manier van stoken in een gas- of houtgestookte oven.

Een saggar is eigenlijk een keramische “trommel” waarin het te bakken voorwerp wordt afgesloten van de omgevingshitte en de directe vlammen. Wij bootsen dat effect na met enkele lagen gekreukelde aluminiumfolie.

Voor de biscuitbrand is het aan te bevelen om het voorwerp te polijsten voor een diepere glans na het stoken.

Op het biscuitgebakken voorwerp (tot 950 º C.) wordt ijzerchloride en/of ijzersulfaat met een zachte en volle kwast of spons aangebracht. Dat mag meerdere keren over elkaar. Ook kunnen oxiden en/of stains worden ingewreven in de huid van het voorwerp. 
In het voorbereidingstraject kun je ook nog werken met koperdraad, kippengaas en dergelijke niet-brandbare elementen die hun eigen waarde in dit proces hebben.

Na het stoken kleuren deze stoffen oranje- tot geelachtig, afhankelijk van de stookduur, de toegevoegde oxiden en de reductie / oxidatie. Door de intuïtieve manier van stoken kunnen ook donkere en zwarte vlekken ontstaan.

IJzerchloride is agressief, dus beschermende handschoenen en kleding is aan te bevelen.

Allerlei brandbare stoffen, die ook voor het reduceren van Raku worden gebruikt zijn bruikbaar, te denken valt dan aan zaagsel, theebladeren en koffiedik, paardenhaar, bladeren, stro etc. etc. De voorwerpen worden in meerdere lagen aluminiumfolie (keukenfolie) gewikkeld en in de oven geplaatst. De stukken kunnen op en tegen elkaar worden gelegd. 

Na een periode van afkoeling kunnen de stukken uit de oven worden gehaald met een raku-tang. De aluminiumfolie wordt verwijderd en dan wordt het (hopelijk mooie) resultaat zichtbaar.Rustig beginnen met stoken is wel noodzakelijk natuurlijk, een temperatuurmeter is aan te bevelen om het proces te sturen. Na de brand op 700-800 graden laten we de voorwerpen rustig en gecontroleerd afkoelen, de oven dus een beetje “gesloten” houden.Raku oven

Tenslotte kun je een beschermende en kleur-verdiepende was aanbrengen en uitpoetsen. Dat kun je meerdere keren herhalen tot er een mooie diepe en satijnachtige oppervlakte ontstaat.

Mijn eigen (raku-) oven heb ik gemaakt van twee op elkaar gemonteerde roestvrijstalen wasmachinetrommels, gevoerd met keramische deken. Het gewicht is beperkt, de oven is dus gemakkelijk verplaatsbaar.

ROOKTON STOKEN
In een (oude) oliedrum maak je op bepaalde hoogten met een boormachine gaten in de wand. Hoeveel? Dat hangt af van de windkracht die dag, van het brandbare materiaal, van de doorsnede en de hoogte van de ton etc. etc. Proefondervindelijk vaststellen dus. Matig beginnen en eventueel meerdere gaten bijboren.

De voorwerpen worden gedecoreerd met terra sigilata (recept: zie elders op deze site) of voorzien van een oppervlaktebewerking met kleurpigmenten. 

Daarna worden de voorwerpen in een laag zaagsel op de bodem geplaatst, er wordt zaagsel tussen gestrooid en extra zaagsel toegevoegd bovenop de voorwerpen, daarop komt een nieuwe laag voorwerpen en daar gaan we mee door tot er een laatste laag zaagsel is aangebracht. 

Bovenin de oven wordt het zaagsel aangestoken  met open bovenkant. Na enoge tijd kan er een deksel op worden geplaatst, geheel of geddeeltelijk. Het viur moet gaan smeulen waardoor er geheel of gedeeltelijke reductie gaat plaatsvinden.

Het is aan te bevelen goed op de windrichting te letten, want het smeulen kan uren en uren duren.

Na verloop van tijd en na de afkoeling liggen alle voorwerpen op en over elkaar op de bodem van de ton. Het kan nog lang nagloeien dus pas op met beetpakken. In het reductieve milieu ontstaan al naar gelang van de intensiteit van het stoken allerlei variaties in kleur en zwart-wit.

Voor meer informatie zie de link: Primitief stoken en de sublink Zaagseloven.